لغت نامه دهخدا حرف ب

دکتر خانلری در سال 1334 به معاونت وزارت کشور برگزیده شد و مدّتی در این سمت باقی بود. هر دو منطقه علاوه بر آداب و رسوم مشترک ، افسانه ها ، حماسه ها و اسطوره های مشترک دارند و در گذشته به دلیل شیوه ی زندگی شبانی مدام در دشت ها و جلگه های سر سبز و پهناور رودبار و جازموریان و نواحی کوهستانی و بیابانی بلوچستان در رفت و آمد و کوچ بوده اند ،که همین امر سبب اسکان بسیاری از طوایف و تیره ها ی بلوچی – رودباری در دو حوزه ی مذکور گردیده است .

1322 از جهت دیگری در تاریخ زندگی خانلری حائز اهمیّت می باشد. از حوالی 1300 شمسی تحصیلات خود را نزد پدر آغاز کرد و سپس در مدرسۀ سن لویی و مدرسۀ آمریکایی تهران ادامه داد. اگر ایشان زبان خود را با زبان های همسایگان که بعضی از آنها با یونانی خویشاوندی نزدیک داشت، می سنجیدند؛ بی گمان نتایج گرانبهائی به دست می آوردند. اگر یونانیان به این فکر افتاده بودند، حاصل کارشان امروز برای ما بسیار ارزش داشت، زیرا که بسیاری از لهجه ها و زبان های هندواروپائی معمول در آن زمان اکنون یکسره از میان رفته و اثری برجا نگذاشته است تا بتوان در بارۀ آنها مطالعه و تحقیقی به عمل آورد.

از ميان همة اين لهجه ها يكي كه فارسي دري خوانده مي شود بر لهجه هاي ديگر غلبه يافت و سرانجام جانشين همة آنها شده است، البتّه اين امر هنوز كاملاً انجام نگرفته است؛ زيرا چنانكه مي دانيم هنوز بسياري از لهجه ها در نقاط مختلف كشور باقي است، امّا لهجه هاي بسيار نيز بكلّي از ميان رفته است و امروز زبان فارسي دري را كه زبان رسمي كشور شمرده مي شود؛ تقريباً در همة نقاط مملكت مي فهمند و همه جا به اين زبان مي خوانند و مي نويسند.

از زبان تركي آذربايجاني، تركي تركمني و عربي كه زبان اكثريّت مردم كشور است؛ سخني به ميان نميآورد. در سال 1336 سفری سه ماهه به آمریکا کرد و در بازگشت به ایران به عنوان سناتور انتصابی از مازندران به عضویّت مجلس سنا درآمد. در عهد این دو پادشاه و جانشینان آنان هندوستان به اطاعت سلاطین غزنوی در آمده ، حکام ، عمال و سربازان ایرانی نزاد متکلم به لهجه های ایرانی و معتاد به ادبیات دری بودند ، به همین سبب توقف آنان در هندوستان و حکم روایی آن سامان باعث نشر زبان فارسی دری در این اراضی شد ، بویژه اینکه زبان رسمی دربار غزنوی پارسی دری بود .

لسان دری مانند هر لسان ديگر همراه با چگونگی تکامل اقتصادی ، اجتماعی و تحولات سياسی در جوامع دری زبان رشد نموده و متحسس از پديده های فرهنگی نضج يافته است. تولد وی به خراسانست و او را تصانیف بسیارست که از آن جمله اند: 1 – منهاج التوسل که با کتاب جنان الجناس صلاح الدین صفدی در 1299 ه . او بخش هاي اصلي كتابش را در دهه هاي 20 و 30 شمسي به نگارش در آورده و در سال 1340 شمسي به چاپ اوّل رسانده بود. هزار شيوه در کار فارسي گويي و فارسي نويسي براي عنوان زدن وجود دارد.

عضويّت خانلري در فرهنگستان زبان فارسي از زمان رضاشاه و رياست آن در زمان محمدرضاشاه در حالي است كه همين فرهنگستان نقشي اساسي در تغيير اسامي جغرافيايي ار تركي به فارسي داشت. بخش قابل توجّهي از انديشه هاي شووينيستي دكترخانلري در كتاب «زبان شناسي و زبان فارسي» به رشتة تحرير درآمده است. اساس انديشة دكترخانلري در اين كتاب بر نديدن زبان هاي تركي، تركمني، قشقايي و عربي از يك سو و شرح و بيان و منحصر كردن زبان مردم ايران به گروه زبان هاي آريايي و به تعبيري هندوايراني از سوي ديگر است.

او در سال 1351 مجموعۀ ترانه ها را چاپ نمود. او در سال 1329 به ایران بازگشت و به تدریس در دانشکدۀ ادبیّات دانشگاه تهران ادامه داد. او در سال 1320 با زهرا کیا همدرس و همکلاس خود در دورۀ دکترا ازدواج کرد و در همین سال نخستین بار تدریس در دانشگاه تهران را آغاز کرد که این کار تا سال 1357 ادامه پیدا کرد. او در سال 1313 همزمان با تشکیل گروه موسوم به ربعه با عضویّت صادق هدایت، بزرگ علوی، حسین فرزاد و مجتبی مینوی، در جلسات این گروه شرکت کرد.

تأسیس انتشارات سخن از دیگر اقدامات او در این سال بود که تا سال 1340 ادامه یافت و جمعاً 36 عنوان کتاب منتشر کرد. افزون بر اینها مجموعه های متعدّدی از قبیل «شاهکارهای ادبیّات فارسی» ، « مجموعه انتشارات سخن» ، « انتشارات دانشگاه تهران» ، « انتشارات بنیاد فرهنگ ایران» و «انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی» نیز زیر نظر او به چاپ رسیده اند. بزرگترین مزیت دفترچه لیست لغات این است که گسترش دادن لیست یا به عبارتی دیگر اضافه کردن لغت جدید به این مجموعه کار فوقالعاده آسانی است. تألیفات و آثار دکتر خانلری در حوزه های: شعر و مجموعه های شعری، تحقیقات علمی و ادبی، تصحیح متون ، ترجمه و تألیف کتب درسی بوده است.

با وجود این، این لغتنامه فاقد بخش اعظم واژگان علمی و فنی فارسی است که بیشتر در دهههای پس از تألیف لغتنامه به حوزهٔ زبان فارسی وارد شدند. سال 1316 خانلری کتاب «روان شناسی و تطبیق آن با اصول پرورش» را که نخستین تألیف او محسوب می شد، به چاپ رساند. تفاوت وضعيّت زبان تركي با گويش هاي هم ريشه با فارسي تنها در اعلام رسمی و علنی و تعمّدي بودن انهدام تركي و غيرتعمّدي و اعلام نشده بودن انهدام ديگر زبان ها و گويش ها، به جز فارسي است.

بايد توجّه داشت آسيب هاي فرهنگي و زباني شووينيست ها فقط شامل حال زبان تركي و تركان ايران نبوده، بلكه اين گروه به مصيبتي براي همة مردم غيرفارس، حتّي گويش هاي مختلف هم ريشه با فارسي تبديل شده اند و پارسي گرايي ايشان موجوديّت همة زبان ها و گويش هاي غيرفارسي دري را به مبارزه طلبيده است. در این سال او انتشار مجلّۀ سخن را با همکاری دکتر ذبیح الله صفا آغاز کرد و سپس مستقلاً به این کار ادامه داد. اقرار کردن یا گرویدن بباطل یا بمذلت و فرمانبرداری برای کسی که او را میکشد.

برای جزئیات بیشتر شرایط استفاده را بخوانید. بیش از ۱۲۴ پژوهشگر در ۶۴ سال کوشیدند تا آن را برای چاپ آماده کنند و اکنون تیم ما تمامی این لغات را برای شما در اپلیکیشن ” لغت نامه دهخدا و معین” به صورت واژه یاب کامل گرد آوری کرده است 😌 که با دانلود و استفاده از لغتنامه متوجه برتری این برنامه نسبت به دیگر اپلیکیشن های لغت نامه خواهید شد. در کشورهای مجاور مانند تاجیکستان ، پاکستان ، هندوستان ، آذربایجان و عراق نیز به زبان فارسی تکلم و کتابت می کنند . در راه زیبا سازی و غنای زبان خود کوشش کنند.

او در سال 1309 سیکل اوّل متوسّطه را به پایان رساند و به تشویق بدیع الزّمان فروزان فر در رشتۀ ادبی به تحصیلات خود ادامه داد. او در سال 1350دکترای افتخاری از دانشگاه دولتی «لنین» شوروی را دریافت نمود و یک سال بعد هم زمان با تأسیس «فرهنگستان ادب و هنر ایران» به ریاست آن برگزیده شد. با پیروزی انقلاب اسلامی خانلری از همۀ سمت ها و مشاغل رسمی خود برکنار و خانه نشین شد. ۸ – کمک به شناخت لهجه های تورکی اوزبیکی و مقایسه ٔ لهجه های تورکی اوزبیکی افغانستان با لهجه های که در آسیای مرکزی و دیگر مناطق تورک نشین مروج است .

دهی است از دهستان مرکزی بخش حومهء شهرستان سبزوار. پس با پای گرفتن فرمانروایی سامانیان، دری که زمانی نام زبان درگاه ساسانیان بود، اکنون نام زبان درگاه سامانیان، یعنی نام زبان مردم خراسان گشت، در برابرِ، فارسی به عنوان زبان دیگر جاها، و بهویژه پس از آن که فارسی خراسان به دلیل آمیختن با گویشهای محلی، تفاوتهایی نیز با فارسی نقاط دیگر پیدا کرد، این اختلاف نام مجوز دیگری نیز یافت، چون واقعاً بسیاری از این واژههای گویشی خراسان، برای سخنوران غیر خراسانی مهجور و نامفهوم بود. با اين وجود نتيجة كار يكي است و در كشور ما سياست هاي اتّخاذ شده در ابعاد فرهنگي و امنيّتي زبان هاي غير فارسي را به سوي نابودي كامل پيش مي برند.

در آن دوران بر خلاف ادّعاي دكترخانلري فارسي را در همه جاي مملكت نمي فهميدند. دكترخانلري نيز از جملة سلسله جنبانان چنين سياستي در ايران بوده است. خانلری از سال 1310 وارد تحصیل در دانشسرای عالی شد. اندکی بعد به ادامۀ تحصیل در دانشگاه تهران پرداخت. خانلری در سال 1348 جلد اوّل «تاریخ زبان فارسی» را چاپ کرد و جلدهای بعدی به تدریج منتشر شد و دورۀ سه جلدی آن کامل گشت.

خانلری در سال 1339 کتاب «تاریخ ایران دورۀ اسلامی» (کتاب درسی سال ششم دبستان)را منتشر ساخت. دکترخانلری در سال 1341 به عنوان وزیر فرهنگ دولت علم منصوب شد و یک سال در این سمت باقی بود. ایران سرمایه گذاریهای عظیم فرهنگی برای گسترش زبان فارسی و فرهنگ فارسی در افغانستان و تاجکستان انجام داده است که در بلند مدت زبان دری افغانستان و تاجکستان را زیر تاثیر خود قرار خواهد داد. خانلری در سال 1327 رسالۀ دکترای خود را به صورت کتابی منتشر کرد و در همین سال برای مطالعات در حوزۀ فونتیک و زبان شناسی به پاریس رفت و در مؤسّسۀ «انستیتو دو فونتیک» وابسته به دانشگاه سوربن به تحقیق پرداخت.

دیدگاهتان را بنویسید